! ZESTAW ! Białystok + Kraków + Łódź

1. "Białystok. Od dynamicznego rozwoju ludności do zapaści demograficznej 1946–2022" (Autor: Piotr Szukalski)

Dlaczego jedne miasta rosną, podczas gdy inne się kurczą? Jakie siły naprawdę kształtują zmiany ludnościowe w Polsce po 1945 roku? I wreszcie - dlaczego Białystok przez dekady wymykał się demograficznym trendom kraju? Ta książka to pogłębiona, oparta na rzetelnych danych analiza przemian demograficznych Białegostoku w latach 1946-2020, osadzona w szerokim kontekście procesów dezurbanizacji, suburbanizacji i kurczenia się miast. Autor pokazuje, jak na przestrzeni 75 lat zmieniała się liczba mieszkańców miasta pod wpływem przyrostu naturalnego, migracji krajowych i zagranicznych oraz zmian granic administracyjnych - i dlaczego przez długi czas Białystok pozostawał wyjątkiem na mapie demograficznej Polski.
Publikacja wyróżnia się unikatowym ujęciem problemu: po raz pierwszy procesy demograficzne Białegostoku zostały przeanalizowane kompleksowo, rok po roku, z uwzględnieniem struktury wieku, poziomu wykształcenia, płodności kobiet i zmieniających się uwarunkowań społeczno-gospodarczych. Szczególną uwagę poświęcono relacji międzyperyferyjnym położeniem miasta a jego rozwojem demograficznym - stawiając pytania aktualne nie tylko dla badaczy, lecz także dla samorządowców i urbanistów.
To książka dla tych, którzy chcą zrozumieć mechanizmy stojące za liczbami, zobaczyć długofalowe skutki decyzji gospodarczych i migracyjnych oraz spojrzeć na miasto jako żywy organizm demograficzny. Lektura obowiązkowa dla geografów społeczno-ekonomicznych, demografów, planistów przestrzennych, studentów nauk społecznych - i wszystkich zainteresowanych przyszłością polskich miast.

2. "Kraków. Zmiany demograficzne i społeczno-zawodowe ludności w latach 1946–2023" (Autor: Piotr Szukalski)

Jak rośnie miasto? Co decyduje o tym, że jedne ośrodki przyciągają ludzi, a inne ich tracą? W jaki sposób zmienia się struktura społeczna i zawodowa mieszkańców w ciągu kilku dekad? Kraków jest znakomitym studium tych procesów.
Książka „KRAKÓW. Zmiany demograficzne i społeczno-zawodowe ludności w latach 1946-2023" pokazuje prawie 80 lat rozwoju miasta przez pryzmat trzech kluczowych zjawisk: przyrostu naturalnego, migracji oraz przemian struktury społeczno-zawodowej. Na ich styku powstaje opowieść o tym, jak kształtuje się populacja miejska, jakie decyzje podejmują jej mieszkańcy i jak zmienia się funkcja miasta w szerszym układzie gospodarczym i społecznym kraju.
To nie jest książka o tabelach i statystykach, choć opiera się na solidnym materiale źródłowym (spisy powszechne, Roczniki Demograficzne i inne opracowania GUS). To książka o mechanizmach - o tym, dlaczego Kraków niemal przez cały analizowany okres wykazywał przyrost rzeczywisty ludności, jakie grupy tę zmianę tworzyły, skąd przyjeżdżali nowi mieszkańcy, jakie mieli zawody, wykształcenie i aspiracje oraz jak transformacje gospodarcze wpływały na rynek pracy i strukturę społeczną miasta.
Publikacja łączy perspektywę procesową z analizą kolejnych „stanów" społeczeństwa odczytywanych ze spisów ludności. Dzięki temu pozwala nie tylko opisać, jak rosło miasto, ale zrozumieć dlaczego rosło w taki sposób - oraz jakie konsekwencje ma to dla jego teraźniejszości i przyszłości.
To książka dla wszystkich, którzy chcą wiedzieć, jak powstaje miasto nowoczesne.

3. "Łódź jako przykład miasta zwijającego się pod względem demograficznym 1946–2022" (Autor: Piotr Szukalski)

Do 1999 r. w Polsce następował wzrost liczby ludności w miastach. Od 2000 r. − z powodu zarówno ujemnego przyrostu naturalnego, jak i ujemnego salda migracji, obserwuje się ubytek. Proces zmniejszania się ludności w poszczególnych miastach zapoczątkowany został w różnych latach. Spośród 10 największych miast w Polsce najwcześniej rozpoczął się w Łodzi. Autor na podstawie danych dotyczących ruchu naturalnego i wędrówkowego ludności analizuje ich znaczenie we wzroście liczby mieszkańców Łodzi do 1984 r., a następnie omawia i poszukuje przyczyn wyludniania miasta, w którym od wyżej wymienionego roku do 2022 r. ubyło 193 tys. rezydentów (czyli mniej więcej tyle co liczy Radom) i to głównie z powodu wymierania. W międzyczasie zmieniła się struktura płci, wieku, stanu cywilnego i społeczno-zawodowa mieszkańców jako wynik procesów gospodarczych i demograficznych.

„(...) należy z całą odpowiedzialnością stwierdzić, że monografia stanowi oryginalną, wartościową merytorycznie i metodologicznie pozycję".
dr hab. Jacek Brdulak, prof. SGH Warszawa, fragment recenzji